Η ανθρώπινη δραστηριότητα έφερε τον πλανήτη αντιμέτωπο με την πανδημία. Η φύση πληγώνεται διαρκώς κι εκδικείται, σε μια προσπάθεια να σώσει ό,τι μπορεί. Ο κοροναϊός μπήκε στις ζωές μας, αναστάτωσε την καθημερινότητά μας και το μυστήριο του ιού μας προκαλεί φόβο. Ναι, δεκάδες χιλιάδες θα νοσήσουν, από έναν ιό που ο άνθρωπος φρόντισε να τον ξεθάψει. Αρχαία βιβλία μιλούσαν για τις σοβαρές συνέπειες του να τρέφεσαι με άγρια ζώα, αλλά ο άνθρωπος, το πιο τρομακτικό ζώο του πλανήτη δε λογάριασε ποτέ τους κινδύνους. Εβαλε πάνω απ΄ όλα τα δικά του ένστικτα, πάθη, εγκλώβισε τα άγρια ζώα και χωρίς όρια φρόντισε να τα εξολοθρεύσει. Πως γίνεται όμως να βγει αλώβητος; Η εκδίκηση δεν είναι αποκλειστικό… δικαίωμα του και η μάχη επιβίωσης άρχισε!
«Πρέπει να πάψουμε να είμαστε αδιάφοροι! Δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο αυτό», ήταν το σχόλιο του Σι Τζινπίνγκ, Προέδρου της Κίνας, αναφορικά με τους κινδύνους για την υγεία και το ρίσκο του να τρεφόμαστε με άγρια ζώα. Στις 24 Φλεβάρη το 13ο Διεθνές Κογκρέσο είχε βγάλει μία απόφαση για απαγόρευση του παράνομου εμπορίου άγριων ζώων, αλλά και της κατανάλωσης κρεάτων ζώων που ζουν στην άγρια φύση. Αυτή η κίνηση σε συνδυασμό με την σχετική απαγόρευση στις διεθνείς αγορές είναι οι απαντήσεις – ενέργειες για το μεγάλο κρούσμα του κοροναϊού. Αρχικά θεωρήθηκε ότι η μετάδοση προήλθε από νυχτερίδες και τελικώς εντοπίστηκε ότι μεταδόθηκε από άγρια ζώα στους ανθρώπους από την αγορά της Wuhan.
Οι γενετικές αναλύσεις και οι έρευνες οδήγησαν πως οι βασικοί “ύποπτοι” για την μετάδοση του ιού είναι οι παγκολίνοι. Πως; Τι; Παγκολίνος; Ο παγκολίνος είναι θηλαστικό στην τάξη των φολιδωτών. Η μόνη οικογένεια που σώζεται μέχρι σήμερα, οι Μανίδες, έχει ένα γένος, το Μάνις, το οποίο αποτελείται από οκτώ είδη. Αυτά τα είδη έχουν διαστάσεις από 30 μέχρι 100 εκατοστά μήκος. Είναι γνωστά επίσης και κάποια εξαφανισμένα είδη παγκολίνων. Το όνομα παγκολίνος προέρχεται από τη μαλαισιανή γλώσσα “πενγκουλίν”, που σημαίνει “κάτι που κυλάει”. Βρίσκεται σε τροπικές περιοχές της Αφρικής και της Ασίας. Οι παγκολίνοι έχουν μεγάλες προστατευτικές κεράτινες φολίδες που καλύπτουν το δέρμα τους. Είναι τα μόνα γνωστά θηλαστικά με αυτή την προσαρμογή. Ζουν σε κουφάλες δέντρων ή λαγούμια, ανάλογα με το είδος. Είναι νυκτόβια ζώα και η δίαιτά τους περιλαμβάνει κυρίως μυρμήγκια και τερμίτες, τα οποία τρώνε με τη μακριά τους γλώσσα.
Συνήθως είναι μοναχικά ζώα, τα οποία συναντώνται μόνο για να αναπαραχθούν. Γεννούν από ένα μέχρι τρία μικρά κάθε φορά, τα οποία μεγαλώνουν μέσα σε δύο χρόνια. Οι παγκολίνοι κινδυνεύουν από το κυνήγι (για το κρέας και τις φολίδες τους) και από την αποψίλωση του περιβάλλοντός τους. Είναι το θηλαστικό το οποίο γίνεται περισσότερες φορές θύμα παράνομου εμπορίου ζώων. Και τα οκτώ είδη παγκολίνων θεωρούνται ότι κινδυνεύουν με εξαφάνιση σύμφωνα με την κόκκινη λίστα της IUCN. Έρευνα του South China Agricultural University που δημοσιεύθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου 2020 έδειξε πως ο παγκολίνος ειναι ο πιθανότερος ξενιστής του κορονοϊού COVID-19 κατά τη μετάδοση απο νυχτερίδες σε ανθρώπους. Η αλληλουχία γονιδιώματος ταίριαζε κατά 99%.
Η… εκδίκηση του παγκολίνου
Στην Κίνα ο παγκολίνος αντιμετωπίζονταν ως μία ξεχωριστή λιχουδιά αλλά και ως ένα ζώο που είχε και φαρμακευτικές ιδιότητες. Μπορούσε δηλαδή να χρησιμοποιηθεί και στην ιατρική και σε φάρμακα. Τώρα λοιπόν που ο παγκολίνος θεωρείται ο υπαίτιος αυτής της κατάστασης πως θα αντιμετωπιστεί; Θα του δοθεί… χάρη και θα του επιτραπεί να ζει στο στοιχείο του προστατευμένος ή θα παραμείνει στο… έλεος των κυνηγών;
Η Κίνα έχει απαγόρευση στο εμπόριο άγριων ζώων εδώ και τρεις δεκαετίες, αλλά αυτό δεν πτόησε τους επίδοξους “θηρευτές” του παγκολίνου, τους ανθρώπους που τον σκότωναν και τον διακινούσαν. Έγινε το θηλαστικό με τον πιο μεγάλο συντελεστή διακίνησης και εμπορίας στον κόσμο. Ο Νόμος απαγόρευσης χρονολογείται από το 1980. Υπάρχει λίστα για 330 είδη που κινδύνευαν από τότε. Η θανάτωση και το εμπόριο των παγκολίνων τιμωρείται ακόμα και με φυλάκιση. Το 2000 η Κίνα είχε δημοσιοποιήσει πληροφορίες επί των σχετικών κανονισμών και ότι υπήρχαν πάνω από 1.700 είδη υπό προστασία με μεγάλη αξία για το περιβάλλον αλλά και την επιστήμη. Απαγορευόταν ρητά και η εμπορία ειδών όπως η σαύρα γκέκος (της οποίας το δέρμα χρησιμοποιείται για τσάντες) και ακόμα και του φρύνου. Το 2007 η πώληση του παγκολίνου είχε κυρηχθεί παράνομη. Το 2018 στην επαρχία Hubei, όπου βρίσκεται η Wuhan, έφτιαξε 300 ζώνες προστασίας της άγριας φύσης αλλά και ειδών όπως ο παγκολίνος. Απαγορευόταν το κυνήγι και το εμπόριο.
Τίποτε από αυτά όμως δεν βοήθησε τους παγκολίνους. Τον Γενάρη του 2019 είχαν πωληθεί στο εμπόριο εννέα τόνοι φολίδων ή δέρματος των παγκολίνων, που προερχόταν από 14.000 ζώα. Αυτό ήταν μόνο σε ένα μεγάλο φορτίο από το Χονγκ Κονγκ. Τον επόμενο μήνα βρέθηκαν 33 τόνοι κρέατος του παγκολίνου στην Μαλαισία και τον Απρίλιο 14 τόνοι φολίδων και δέρματος στην Σιγκαπούρη. Αναφορά του 2016 διευκρίνιζε πως πάνω από ένα εκατ. παγκολίνων έχει κυνηγηθεί και θανατωθεί από λαθροκυνηγούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της TRAFFIC, ενός παγκόσμιου δικτύου που παρακολουθεί τέτοιες παράνομες δραστηριότητες, από το 2007 έως το 2016 90.000 παγκολίνοι είχαν πωληθεί και μεταφερθεί στην Κίνα. Το 2017 μία ακόμα απαγόρευση, νέα απαγόρευση, τέθηκε σε ισχύ για οκτώ είδη των παγκολίνων. Παρόλα αυτά πέρυσι διαπιστώθηκε πως ο παγκολίνος είναι πλέον είδος υπό άμεση εξαφάνιση και αυτό σύμφωνα με επίσημα στοιχεία αρμόδιων Οργανισμών στην Κίνα.
Τις δύο τελευταίες δεκαετίες ο πληθυσμός των παγκολίνων στην Μαλαισία έπεσε κατά 80%. Σε Φιλιππίνες και Ινδία μειώθηκε στο 50%. Ένα σημαντικό “κενό” που είχε διαπιστωθεί στη Νομοθεσία και στο σχετικό πλαίσιο ήταν πως για ένα μεγάλο διάστημα δεν ήταν συγκεκριμένες οι πληροφορίες για τα είδη. Ότι δίνονταν “εξαιρέσεις” και ειδικές άδειες σε φαρμακευτικές εταιρείες ή άλλα σχετικά καταστήματα. Το τελευταίο απαγορευτικό όμως τα αφορούσε όλα.
Όμως η ζήτηση για τους παγκολίνους ήταν και παραμένει τέτοια που τα οικονομικά κίνητρα και οφέλη είναι πιο ισχυρά από οτιδήποτε άλλο. Η τιμή των ζωντανών παγκολίνων από 7 δολάρια ο ένας το 1990 σήμερα έχει πάει στα 300. Ο παγκολίνος μάλιστα είναι μία λιχουδιά που σε μαγαζιά την είχαν για πολύ υψηλού επιπέδου πελάτες.
Η… συνταγή για παγκολίνο
Ο παγκολίνος μάλιστα μαγειρεύεται με τζίντζερ και σιτρονέλα και θεωρείται εκλεκτό πιάτο. Μάλιστα είναι επίδειξη ισχύος για όσους τρώνε τέτοιο φαγητό. Οι φολίδες και το δέρμα του επίσης εκτιμάται πως έχουν θεραπευτικές ιδιότητες. Το 2015 μετά από έρευνα 70% των Κινέζων απάντησε πως με την κατανάλωση παγκολίνων θεωρούσε ότι λύνονταν προβλήματα υγείας, όπως ρευματισμοί, πληγές ή δερματικές παθήσεις. Πεποιθήσεις που έχουν… ρίζες στην παλιά ιατρική και μαγειρική φιλοσοφία των Κινέζων.
Η πραγματικότητα όμως είναι πως το κρέας του παγκολίνου μπορεί να επιφέρει περισσότερα προβλήματα παρά να δώσει λύσεις. Το κρέας του είναι ξινό, επικίνδυνο και θεωρείται δηλητηριώδες. Αλχημιστής και ειδικός επί των φαρμάκων, ο Σουν Σιμιάο, είχε γράψει σε βιβλίο του το 1562 πως το κρέας του παγκολίνου είναι πολύ επικίνδυνο. “Μην τρώτε το κρέας του παγκολίνου. Μπορεί να προκαλέσει πολύ επικίνδυνες χημικές αντιδράσεις στο στομάχι και να σας βλάψει πολύ σοβαρά”, είχε τονίσει.
Ο Λι Σινζέν (1518-93) σε ειδικό βιβλίο του ανέφερε πως όποιος τρώει κρέας παγκολίνου “θα έχει χρόνια διάρροια, άλλες σοβαρές επιπλοκές αλλά και υψηλό πυρετό”. Ο Σινζέν ήταν ειδικός σε βοτανολογία, φάρμακα και άλλους σχετικούς τομείς. Αλλα παλιά κείμενα ήταν εναντίον της κατανάλωσης κρεάτων άγριων ζώων, όπως φίδια και ασβοί. Ακόμα και αγριόχοιρων με την επισήμανση πως μεταφέρουν ασθένειες στους ανθρώπους.
Παρόλα αυτά το κινέζικο Google, το Baidu, δίνει στοιχεία πως δέκα χρόνια προτού ξεσπάσει ο Covid-19, μεταξύ του 2009 και του 2019, ένα 23% των αναζητήσεων των χρηστών ήταν για την κατανάλωση κρέατος από άγρια ζώα. Το “ye wei” ή “γεύσεις από άγρια ζώα”. Ασιατική μοσχογαλή, αγριόχοιρος και είδη αρουραίων ήταν στις αναζητήσεις. Μέχρι να υπάρξει απαγόρευση ακόμα και στις αναζητήσεις ήταν απίστευτο το τι έψαχναν οι χρήστες. Βουβαλοβάτραχος, παγκολίνος, κρέας ελαφιού, ορτύκι και αυγά ορτυκιού ήταν σε πολλές αναζητήσεις.
Τελικά είναι όντως οι παγκολίνοι που μετέφεραν τον κορονοϊό στον άνθρωπο; Είναι ο Covid-19 η εκδίκησή τους για όλα όσα υπέφεραν και για το γεγονός πως είναι ένα είδος υπό άμεση εξαφάνιση; Σε κάθε περίσταση δεν φαίνεται η οποιαδήποτε απαγόρευση και η όποια αυστηροποίησή της να έχει βοηθήσει τον παγκολίνο. Καλό είναι όσοι εξακολουθούν και ρισκάρουν να διαβάσουν όλα τα παλιά κείμενα και να δουν τους κινδύνους που αναφέρονταν τόσα χρόνια πριν…
Πηγή: Νew York Times